Hoe zit het eigenlijk met social media & puberhersens (10 - 16 jaar)?

Social media bieden alles wat pubers nodig hebben

Het gevoel erbij te horen, is heel belangrijk voor pubers. Juist omdat ze op zoek zijn naar hoe het in de wereld buiten het gezin nu precies allemaal werkt. Ze houden zich bezig met vragen als ‘wie zijn mijn echte vrienden?’, ‘bij welke groep wil ik horen?’, ‘accepteren mijn leeftijdgenoten mij wel?’.

Pubers zijn op zoek naar verbinding met leeftijdgenoten en willen geaccepteerd worden door de groep waar ze bij willen horen. En juist via sociale media kunnen ze dit goed onderzoeken. Daarom hebben apps als Snapchat en WhatsApp ook zo’n enorme aantrekkingskracht: ze verbinden tieners letterlijk met hun groep.

Buitengesloten worden voelt als fysieke pijn

Buitengesloten worden roept in het brein van een puber dezelfde reactie op als fysieke pijn. Andersom roept het een krachtig en prettig gevoel op in de hersens wanneer pubers op een fijne manier samenwerken. Dat gevoel lijkt op wat je ervaart als je iets heel lekkers proeft, of geld wint.

Door puberhormonen wordt het beloningscentrum in de hersens veel gevoeliger: ze houden heel goed in de gaten hoe anderen reageren op wat ze online doen. Veel likes krijgen op Instagram of Facebook voelt ook als genot voor hun hersens. En dat betekent dat ze veel doen voor de likes…

Groepsdruk speelt een grote rol

De druk van de groep kan dan ook heel groot zijn. Soms doen pubers dingen die ze eigenlijk helemaal niet echt willen, bijvoorbeeld om niet buitengesloten te worden. Het is een moeilijke tijd voor veel tieners. Pesten speelt vaak een rol, en dat komt heel hard aan. Grensoverschrijdend gedrag - zoals iemand belachelijk maken door stiekem gemaakte foto’s te verspreiden - komt veel voor. Ook al weten pubers in hun hart wel dat het niet oké was om te doen.

Het komt door de puberhormonen!

Pubers mogen hun hormonen de schuld geven. Want het is echt zo dat de puberhormonen (testosteron onder andere) ervoor zorgen dat ze op zoek gaan naar uitdagingen en spanning. Daardoor nemen ze meer risico’s en doen ze dingen die dom lijken. Maar het heeft ook het voordelen. Ze pakken gemakkelijk iets nieuws aan, bedenken creatieve oplossingen en leren snel nieuwe dingen. Die impulsiviteit (eerst doen en dan pas denken) levert verrassende dingen op, en tja, soms gaat het mis. Maar hun geweten is meestal prima in orde!

Op zoek naar challenges en likes

De gevolgen van deze impulsiviteit zien we dagelijks op sociale media: pubers dagen elkaar bijvoorbeeld uit voor gekke ‘challenges’. Wie kan filmen dat je bij de buren aanbelt en dan een pak melk in het gezicht gooit van degene die de deur opendoet? Wie durft zijn mobiel boven een waterval te houden (‘picture or it didn’t happen’)? Of: pak jezelf helemaal in met plakband en maak een foto.

Weet je nog dat iedereen ineens voor een goed doel een emmer koud water over zich heen gooide? De ‘ice-bucket’-challenge ging via Facebook razendsnel de hele wereld over. Ineens zagen we wat tieners de hele tijd al doen: elkaar uitdagen om iets geks te doen en een filmpje te maken.  

Ze hebben dus nog wel opvoeding nodig op het vlak van sociale media. Maar bedenk: die puberteit gaat ook weer over. Probeer tot die tijd te genieten van alle dingen die ze bedenken!

Hoe help je je tiener goed omgaan met social media? Tips!

Praat over de rol van groepsdruk, buitensluiting en online challenges. Vraag je kind: ‘wanneer heb je wel eens iets gedaan onder invloed van de groep, terwijl je dat eigenlijk niet wilde?’ Of ‘heb je wel eens gezien dat de hele groep zich tegen iemand keerde?’ En: ‘wat kun jij doen om zo iemand te helpen? Gebeurt dat ook in WhatsApp-groepen of andere plekken op sociale media? Heb jij wel eens meegedaan aan een challenge via Facebook? Hoe zag die eruit? Zijn er ook challenges in de WhatsApp-groepen waar jij in zit?’

Meer weten over pubers en social media

  • Wil je meer weten over de sociale ontwikkeling van pubers en wat we daarover weten uit hersenonderzoek? Dan is het boek ‘Het sociale brein van de puber’ van Eveline Crone een aanrader. De bieb heeft het vast ook.
  • Ben je niet zo’n boekenlezer? Dan kun je ook een film kijken. Het Leidse hersenlab van diezelfde professor Eveline Crone doet onderzoek naar hersens van pubers (adolescenten). Ze wil weten hoe hersens hun gedrag bepalen. Deze film bespreekt hoe pubers denken over vriendschappen en hoe ze zich sociaal ontwikkelen, onder invloed van puberhormonen.
  • Cyberpesten en groepsdruk zijn op sociale media helaas aan de orde van de dag. Op Opvoeden.nl vind je meer informatie over (de gevolgen van) cyberpesten. Hier lees je hoe je cyberpesten het best kunt aanpakken.
  • Benieuwd naar andere artikelen zoals deze? Bekijk hier het overzicht.

Heb je nog vragen over dit onderwerp? Stel ze via Mediaopvoeding.nl of via de Facebookpagina van Mediaopvoeding.nl.

Hoe kun je je kind verstandig om laten gaan met gamen, internetten, lezen en tv-kijken? Met het project Conversatiestarters willen we ouders en opvoeders laten nadenken over de rol van media in hun gezin, hun mediaopvoeding en hen stimuleren hierover in gesprek te gaan. Met hun partner, familie, vrienden en andere ouders op opvang of school. Meer over dit project lees je op Stichtingopvoeden.nl.

Benieuwd wat experts adviseren?

×
Waar ben je?